Tổng kết Workshop: “Làm thế nào để có tiếng nói chung trong gia đình?”

Ngày 24/5/2025, Trung tâm Tâm lý và Phát triển Con người NHC Việt Nam đã tổ chức chương trình Chuyển hóa cùng Chuyên gia số đặc biệt 111 với chủ đề: “Làm thế nào để có tiếng nói chung trong gia đình?”. Chương trình thu hút sự tham gia của đông đảo phụ huynh và khách hàng đến từ nhiều tỉnh thành, cho thấy mối quan tâm ngày càng lớn của xã hội đối với sức khỏe tinh thần và chất lượng mối quan hệ gia đình.

Trong bối cảnh nhiều gia đình đang đối diện với khoảng cách thế hệ, xung đột giao tiếp và áp lực thành tích, việc tìm lại một “tiếng nói chung” không còn là mong muốn đơn thuần mà đã trở thành nhu cầu cấp thiết.

Khi cha mẹ là “nhân”, con cái là “quả”

Chương trình được dẫn dắt bởi hai Chuyên gia: Nguyễn Mạnh Cường (Trưởng Dự án Cai nghiện Thế giới Ảo) và Nguyễn Đức Chính.

Trong phần chia sẻ mở đầu, chuyên gia Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh một hình ảnh giàu tính chiêm nghiệm: Cha mẹ là “nhân”, con cái là “quả”. Theo đó, những gì cha mẹ sống và thể hiện mỗi ngày – từ cách ứng xử, kiểm soát cảm xúc, giải quyết mâu thuẫn cho đến thái độ trước khó khăn – đều âm thầm định hình thế giới nội tâm của con trẻ.

Trẻ không chỉ học từ lời dạy trực tiếp. Các em quan sát, cảm nhận và sao chép môi trường sống xung quanh. Khi cha mẹ thường xuyên căng thẳng, so sánh hoặc chỉ trích, trẻ dễ hình thành tâm thế phòng thủ, lo âu hoặc tự ti. Ngược lại, trong một gia đình biết lắng nghe và tôn trọng, trẻ có nhiều cơ hội phát triển sự tự tin và năng lực tự điều chỉnh cảm xúc.

Từ câu hỏi gợi mở: Cha mẹ đang “rèn”, “dạy”, “nuôi” hay chỉ đơn thuần là “đẻ”? – nhiều phụ huynh đã dành thời gian quan sát lại chính mình. Theo chia sẻ của chuyên gia Nguyễn Mạnh Cường, “quan sát” chính là bước đầu tiên của chuyển hóa. Khi cha mẹ đủ bình tĩnh để nhìn lại cách mình đang tương tác với con, sự thay đổi tích cực mới có thể bắt đầu.

Quản lý môi trường trước khi “quản” con

Gia đình là môi trường đầu tiên và có ảnh hưởng sâu sắc nhất đến sự phát triển tâm lý của trẻ. Vì vậy, thay vì tập trung sửa hành vi của con, chuyên gia đặt vấn đề: cha mẹ cần quản lý chính môi trường sống mà mình tạo ra.

Nhiều phụ huynh lo lắng khi con có biểu hiện chống đối, thiếu tập trung hay lệ thuộc thiết bị điện tử. Tuy nhiên, ít người tự hỏi: Không khí trong gia đình hiện tại đang như thế nào?
Một ngôi nhà thường xuyên căng thẳng, áp lực thành tích hoặc thiếu kết nối cảm xúc có thể khiến trẻ tìm kiếm sự an toàn ở thế giới bên ngoài. Trong khi đó, môi trường gia đình ấm áp, nhất quán và có giới hạn rõ ràng sẽ giúp trẻ hình thành cảm giác an toàn nội tại.

Chuyên gia Nguyễn Mạnh Cường đã chia sẻ về bốn nhóm phụ huynh để mỗi người tự soi chiếu:

• “Đẻ”: Chỉ sinh con nhưng thiếu sự nuôi dưỡng và định hướng.
• “Nuôi”: Tập trung đáp ứng vật chất nhưng thiếu kỹ năng giáo dục; có thể nuông chiều hoặc chăm sóc mà không đồng hành về giá trị sống.
• “Dạy”: Dạy kiến thức, đạo đức ở mức lý thuyết, chú trọng thành tích hoặc so sánh.
• “Rèn”: Kiên trì giúp con rèn luyện từ những việc nhỏ; đồng hành trong khó khăn để nuôi dưỡng nghị lực, tư duy và đạo đức.

Theo chuyên gia, “dạy” và “rèn” là một quá trình dài hạn, đòi hỏi sự bền bỉ. Không có sự thay đổi nào diễn ra chỉ sau vài ngày nếu thiếu sự thực hành liên tục trong đời sống gia đình.

Nuôi con là gieo một thế giới nội tâm

Một trong những thông điệp xuyên suốt chương trình là: nuôi con không chỉ là chăm sóc thể chất, mà là gieo trồng một thế giới nội tâm lành mạnh.

Giáo dục không dừng ở việc cho con tham gia các lớp kỹ năng hay đạt thành tích cao. Điều cốt lõi là cha mẹ sống cùng, làm gương và sẵn sàng điều chỉnh chính mình. Sự chuyển hóa của con nhiều khi bắt đầu từ sự thay đổi âm thầm của cha mẹ.

Trong workshop, có những phụ huynh tham gia một mình, dù con chưa trực tiếp đồng hành. Tuy nhiên, họ vẫn ghi nhận những chuyển biến tích cực trong gia đình nhờ thay đổi cách ứng xử. Một khách hàng của chuyên gia Nguyễn Đức Chính chia sẻ rằng chị duy trì thói quen thức dậy từ 4h30 sáng mỗi ngày để thực hành các bài tập được hướng dẫn. Sự kiên trì ấy không nhằm tạo áp lực cho con, mà để chính mình giữ được sự ổn định nội tâm.

Công thức trở thành “bạn đồng hành” của con

Để giúp phụ huynh có thêm định hướng thực hành, chuyên gia Nguyễn Mạnh Cường chia sẻ một số nguyên tắc đơn giản nhưng có tính ứng dụng cao:

• 2 Đồng: Đồng sự – đồng hành trong các hoạt động thực tế; đồng cảm – thấu hiểu cảm xúc của con.
• 3 Cùng: Cùng ăn, cùng học, cùng chơi – tạo thời gian chất lượng thay vì chỉ hiện diện về mặt hình thức.
• 4 K: Khám phá – khích lệ – khen ngợi – khuyên nhủ đúng lúc.
• 3 Không: Không xét nét, không khó chịu kéo dài, không chỉ trích mang tính hạ thấp giá trị.

Những nguyên tắc này không nhằm biến cha mẹ thành “bạn bè ngang hàng” với con, mà hướng đến xây dựng một mối quan hệ gần gũi nhưng vẫn giữ được vai trò định hướng.

Rèn “Tâm” – gốc rễ của giáo dục bền vững

Một điểm nhấn chuyên môn quan trọng của chương trình là khái niệm rèn “Tâm”. Theo các chuyên gia, hành vi chỉ là phần biểu hiện bên ngoài; gốc rễ nằm ở đời sống nội tâm.
Muốn con thay đổi hành vi, trước hết cần tạo điều kiện để con được nuôi dưỡng về giá trị sống, nhận thức và niềm tin. Đồng thời, cha mẹ cũng cần tự hỏi: Mỗi ngày mình đang nuôi dưỡng điều gì trong chính Tâm mình?

Giáo dục đúng nghĩa không phải ép buộc, mà là giúp mỗi người dịch chuyển từ tâm thế tiêu cực sang tích cực, từ phản ứng bộc phát sang suy nghĩ có trách nhiệm. Để làm được điều đó, “Tâm” cần được nuôi dưỡng bằng môi trường tích cực, tri thức đúng đắn và những mối quan hệ lành mạnh.

Bên cạnh phần chia sẻ lý thuyết, chuyên gia Nguyễn Đức Chính thiết kế các hoạt động tương tác nhằm giúp người tham gia tự trải nghiệm. Một trong những bài tập khiến nhiều phụ huynh xúc động là hình dung cuộc hội thoại 60 phút cuối cùng với những người quan trọng trong đời.

Câu hỏi tưởng như đơn giản: Nếu chỉ còn 60 phút để nói, bạn sẽ nói điều gì? – đã mở ra nhiều chiêm nghiệm sâu sắc về tình yêu thương, sự hối tiếc và những điều chưa kịp bày tỏ.

Phần cuối chương trình là không gian để phụ huynh chia sẻ câu chuyện của mình. Một người mẹ tâm sự:

Tôi nhận ra rằng, trước khi mong con thay đổi, mình cần đặt niềm tin vào chính bản thân. Khi mình thật sự tin và giữ được sự bình an, con cũng dần ổn định hơn.

Những chia sẻ ấy cho thấy, hành trình tìm tiếng nói chung không bắt đầu từ việc kiểm soát người khác, mà từ việc xây dựng sự vững vàng nội tâm của chính mình.

Gia đình hạnh phúc không phụ thuộc điều kiện, mà phụ thuộc lựa chọn

Dù mỗi gia đình có hoàn cảnh khác nhau, điểm chung là khi cha mẹ chủ động học hỏi và tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn kịp thời, cơ hội chuyển hóa luôn tồn tại.

Bất chấp điều kiện thời tiết mưa gió và khoảng cách địa lý xa (có gia đình di chuyển từ Nghệ An ra Hà Nội để tham dự), chương trình Chuyển hóa cùng Chuyên gia số đặc biệt 111 đã diễn ra trọn vẹn.

Hành trình xây dựng tiếng nói chung trong gia đình không thể hoàn thành chỉ sau một buổi workshop. Tuy nhiên, việc cha mẹ bắt đầu quan sát, điều chỉnh và học cách nuôi dưỡng môi trường sống tích cực chính là bước khởi đầu quan trọng. NHC Việt Nam tin rằng, khi cha mẹ giữ được sự bình an và tỉnh thức, gia đình sẽ dần tìm lại sự kết nối – không phải bằng áp lực, mà bằng sự thấu hiểu và đồng hành.